Natuurfotografie in de herfst: een tutorial vol kleuren en technieken
De herfst is zonder twijfel een van de mooiste seizoenen voor natuurfotografen. De vallende bladeren, veranderende kleuren, nevelige ochtenden en bijzondere verschijningen in de natuur maken dit seizoen betoverend. Dit is de tijd waarin landschappen veranderen in schilderijen vol warme tinten en dieren zich voorbereiden op de winter. Of je nu gepassioneerd bent door landschapsfotografie, macrofotografie of dieren in het wild vastlegt, de herfst biedt eindeloze mogelijkheden.
In deze blog duiken we in enkele van de meest fascinerende aspecten van natuurfotografie in de herfst: de hertenbronst, paddenstoelen, herfstbossen, macrofotografie en de technieken die je nodig hebt om dit allemaal perfect vast te leggen.
De Hertenbronst, de grootste krachtmeting van de natuur
Een van de meest indrukwekkende fenomenen van de herfst is de hertenbronst. In september (de edelherten) en oktober (de damherten) strijden de mannelijke herten om de gunst van de vrouwtjes. Dit gaat gepaard met luid geburl en geknor, indrukwekkende gevechten en dramatische poses. De dieren graven bronstkuilen, vegen met hun geweien door takken en verspreiden hun geur op zoveel mogelijk plekken. Alles om maar opgemerkt te worden! Voor een fotograaf is dit een uitgelezen kans om wilde dieren in hun meest intense en natuurlijke staat vast te leggen.
Tips voor het fotograferen van de hertenbronst:
Kies de juiste locatie: Bekende plekken in Nederland voor de bronst zijn de Hoge Veluwe en de Oostvaardersplassen voor de edelherten en de Amsterdamse Waterleidingduinen voor de damherten. Kom vroeg in de ochtend of laat in de middag, wanneer de dieren het meest actief zijn en het licht zacht en warm is. Het is niet makkelijk om de juiste locatie te vinden. De bronst vind vaak op heel specifieke plekken plaats, die je echt moet weten te vinden (of waar je helemaal niet kunt komen). Daarom is er in de hoge Veluwe langs de Wildbaan een speciale fotografie locatie, waar je grote kans maakt om dit spektakel vast te leggen.
In de Amsterdamse Waterleidingduinen geef ik workshops, waarbij ik je meeneem naar de beste plek. Je staat dan midden tussen de herten! Uiteraard op een veilige afstand en zonder de dieren te storen. Hier vind je alle informatie over deze prachtige workshops!
Damhertenbronst in de Amsterdamse Waterleidingduinen – genomen tijdens een van mijn workshops
Gebruik een telelens: Een telelens van minimaal 200mm is essentieel om de herten van een afstand vast te leggen zonder ze te verstoren. Het is belangrijk om de dieren met respect te benaderen en voldoende afstand te houden. Hoe lichtgevoeliger je telelens is, hoe beter. De bronst kan zich vaak tussen het dichte struikgewas afspelen, waar het relatief donker kan zijn. Heb je wat meer geduld? Wacht dan rustig het juiste moment af op de open velden. Wellicht is het die dag jouw lucky day!
Fotografeer in burst-modus: Gevechten en het burlen gebeuren snel, en je wilt geen enkel moment missen. Gebruik de burst-modus van je camera om meerdere foto’s per seconde te schieten. Gebruik je Ai-Servo of Af-C instellingen om ook de bewegende dieren scherp vast te kunnen leggen.
Speel met compositie: Probeer niet alleen de herten zelf vast te leggen, maar ook de omgeving. Een mooi herfstbos op de achtergrond kan je foto echt tot leven brengen. Gebruik ook eens de takken in de voorgrond om een mooi doorkijkje te realiseren. Zo laat je de kijker voelen alsof hij er zelf bij is!
Grappig feitje:
Wist je dat de herten met hun burlen niet alleen indruk proberen te maken op de vrouwtjes, maar ook op rivaliserende mannetjes? Hoe lager en krachtiger het geluid, hoe groter en sterker het hert lijkt!
De magie van de bosbodem: Paddenstoelen
De herfst is de tijd van paddenstoelen. Overal in de bossen duiken ze op: rood met witte stippen, kleine koraalachtige structuren, of grote parasolvormige exemplaren. Paddenstoelen zijn een geliefd onderwerp in macrofotografie (wat je ook heel goed met je telelens kunt doen!), omdat ze vaak gedetailleerde en kleurrijke patronen hebben die met het blote oog niet altijd zichtbaar zijn.
Als je een foto maakt, is het vaak mooi aan de foto te kunnen zien op welke locatie en tijd deze is genomen. Dit helpt onder andere in het vertellen van je verhaal. Wat is er meer tijdsbepalend dan een paddenstoel die is omringd door gekleurde bladeren? Echt herfst!
Tips voor het fotograferen van paddenstoelen:
Plat op je buik :) Paddenstoelen zijn klein, dus je moet vaak op je knieën of zelfs plat op de grond liggen om ze goed vast te leggen. Een statief met een laag standpunt of een rijstzak kan handig zijn. Heb je deze niet? Neem dan gewoon een handdoek mee als je gaat fotograferen. Vouw deze een paar keer dubbel en je hebt een perfect stabiele basis om de mooiste foto’s te nemen.
Gebruik een macro-objectief: Met een macro-objectief kun je prachtige details vastleggen, zoals de lamellen onder de hoed of dauwdruppels die op de paddenstoel liggen. Maar ook met een telelens kun je perfect paddenstoelen fotograferen. Wil je weten hoe je dit doet? Lees dan eens deze tutorial, of ga mee op een van mijn paddenstoelen workshops in Doorn of Wassenaar!
Werk met (zacht) licht: Fotografeer paddenstoelen het liefst op bewolkte dagen of in de zachte ochtend- of avondlicht. Het diffuse licht zorgt voor zachte schaduwen en voorkomt overbelichting. Maar daarnaast is het juist tof om met een lampje of flitser extra licht toe te voegen. Je kunt dan magische effecten creëren en spelen met contrasten. Ook kun je de paddenstoelen van onder belichten om ze echt los te krijgen uit het mossige landschap
Foto genomen door Joke Charite – deelnemer aan de workshop paddenstoelenfotografie, met gebruik van een flitser
Speel met scherptediepte: Gebruik een klein f-getal (bijvoorbeeld f/2.8 of f/4) om een mooie onscherpe achtergrond te creëren en de aandacht volledig op de paddenstoel te richten. Als je camera dit kan, kun je ook focus-bracketing gebruiken om de paddenstoel van voor naar achter mooi scherp te krijgen.
Gebruik de kleuren van het landschap: Heb je een beetje kennis van kleurtheorie, gebruik deze dan. Gebruik hiervoor het kleurenwiel. Gebruik contrasterende (complementerende) kleuren om je foto energie en impact te geven. Of zoek juist naar analoge kleuren om een zachte, dempende uitstraling te geven aan je foto.
Door gebruik te maken van zachte kleuren, krijg je een dromerige sfeer in je foto
Kleuren en compositie van herfstbossen
Het meest iconische beeld van de herfst is misschien wel het bos. De bomen worden getooid met rood, oranje, geel en bruin, en vormen samen een prachtig palet aan kleuren. Het vastleggen van deze kleurenpracht kan echter een uitdaging zijn, omdat de felle tinten soms lastig op de foto te krijgen zijn zonder dat ze oververzadigd raken.
Tips voor het fotograferen van herfstbossen:
Fotografeer tijdens het gouden uur: Net na zonsopgang of vlak voor zonsondergang is het licht warm en zacht. Dit versterkt de warme herfstkleuren en zorgt voor een magische sfeer. Ook voorkom je hier overbelichting door harde reflecties op de vaak vochtige bladeren.
Gebruik een polarisatiefilter: Dit filter helpt om reflecties op bladeren te verminderen en maakt de kleuren dieper en intenser. Het kan echt een wereld van verschil maken, vooral als er veel vocht in de lucht is. Pas wel op, want het kan ook onnatuurlijk gaan ogen. Experimenteer hier dus mee, maar check af en toe wel het resultaat 😉
Speel met voorgrond en achtergrond: Probeer diepte te creëren in je foto’s door een onderwerp in de voorgrond te plaatsen, zoals een boomstam of een paddenstoel. Dit geeft je foto meer dimensie.
Experimenteer met mist: Herfstochtenden zijn vaak nevelig, wat een mystieke sfeer aan je foto’s kan geven. Mist verzacht de kleuren en zorgt voor een droomachtige kwaliteit. Op het moment dat de eerste zonnestralen door de bomen schijnen heb je helemaal bingo! Ga hiervoor wel lekker vroeg je bed uit, zodat je op je gemak naar een mooie locatie kunt zoeken. Dit voorkomt stres als de zon er eenmaal is!
Tip: zoek naar mooie leidende lijnen in je foto en voorkom zware bomen in je voorgrond. Door een beetje in te zoomen (of zelfs je telelens te gebruiken) wordt het wat makkelijker om een zware, storende of lege voorgrond te voorkomen.
Macrofotografie in de herfst
De herfst zit vol met kleine wonderen. Denk aan druppels op spinnenwebben, het fijne lijnenspel van gevallen bladeren, of insecten die hun laatste zonnige dagen doorbrengen. Macrofotografie is de perfecte manier om deze kleine wereld te ontdekken en vast te leggen.
Tips voor macrofotografie:
Gebruik handmatig scherpstellen: Autofocus kan moeite hebben met kleine details, vooral bij macrofotografie. Scherpstellen op het juiste punt is essentieel, en dit doe je vaak beter handmatig. Sommige camera’s hebben hiervoor een functie die ‘focus peaking’ heet. Je ziet dan gekleurede lijntjes op de plek waar de camera scherpt stelt. Ook ‘focus guiding’ is een functie die kan helpen.
Werk met een statief: Elke kleine beweging kan bij macro-opnamen tot onscherpte leiden. Een statief zorgt voor stabiliteit en helpt je om scherpe beelden te krijgen. Dit is echter wel belemmerende in je bewegingsvrijheid. Vind hier dus een goede balans tussen.
Gebruik een externe flitser of reflectiescherm: Wanneer je dicht op een onderwerp zit, kan er schaduw ontstaan. Een kleine flitser of een reflectiescherm helpt om je onderwerp goed belicht te krijgen zonder harde schaduwen. Heb je juist last van een felle zon? Gebruik dan een wit flitsparapluutje om het licht te dempen en verstrooien.
Wees geduldig: Macrofotografie vraagt om geduld. Insecten bewegen snel en wind kan je onderwerp doen bewegen. Wacht tot het juiste moment om de perfecte foto te maken.
Camera technieken en instellingen voor de herfst
De herfst biedt unieke uitdagingen als het gaat om belichting en kleuren. Hier zijn enkele technische tips om je op weg te helpen:
Zet je witbalans op ‘bewolkt’: Dit helpt om de warme herfstkleuren nog beter naar voren te brengen. Als je witbalans op ‘automatisch’ staat, kan je camera de kleuren te koel maken. Wil je meer weten of witbalans? Lees dan dit artikel.
Experimenteer met langere sluitertijden: Gelukkig staan veel herfstonderwerpen stil: een paddenstoel, een bos… er zit doorgaans niet veel beweging is. Houd daarom je iso zo laag mogelijk en regel je belichting met je sluitertijd. Is er toch wat beweging in je onderwerp, door bijvoorbeeld wind? Pas dan je sluitertijd hier op aan of experimenteer eens met bewuste bewegingsonscherpte. Vooral met de geleurde herfstbladeren kan dit heel erg mooi zijn!
Fotografeer in RAW: Herfstkleuren komen het best tot hun recht als je in RAW fotografeert. Dit geeft je meer flexibiliteit in de nabewerking, zodat je de kleuren en contrasten perfect kunt afstellen.
De herfst biedt een schat aan mogelijkheden voor natuurfotografen. Van de krachtige beelden van de hertenbronst tot de delicate details van paddenstoelen en spinnenwebben, er is voor elke fotograaf wel iets te ontdekken. Door de juiste technieken en instellingen te gebruiken, kun je de magie van dit seizoen perfect vastleggen.
Dus pak je camera, trek je warme jas aan, en ga op avontuur in de kleurrijke wereld van de herfst!
